Οι ερωτήσεις σας στον γιατρό μας

 

Γεώργιος Β. Δανιάς,

Ιατρός Βιοπαθολόγος

 

 

 

 

 

Πότε κινδυνεύω από τέτανο;

 

Tι ακριβώς είναι ο τέτανος;

 

O τέτανος είναι μια ασθένεια που προκαλείται από βακτήρια που βρίσκονται σε σκουριασμένα εργαλεία και σε νεκρά ή αποσυντεθειμένα υλικά (κυρίως στο χώμα και στα απόβλητα των ζώων). Το πρόβλημα ξεκινά όταν μια ανοικτή πληγή (πχ. ένα κόψιμο) έρθει σε επαφή με αυτά και μολυνθεί. Μόλις τα βακτήρια μολύνουν την πληγή, παράγουν μια τοξίνη που δρα σαν δηλητήριο και προσβάλλει το κεντρικό νευρικό σύστημα, προκαλώντας οδυνηρούς και ανεξέλεγκτους σπασμούς. Ωστόσο, ο τέτανος επηρεάζει μόνο τους σκελετικούς μυς και όχι μυς όπως η καρδιά.

 

Πότε εκδηλώνεται

 

Ο χρόνος επώασης της νόσου είναι 3-21 ημέρες και μπορεί να φτάσει μέχρι και τις 30. Σε γενικές γραμμές, πάντως όσο μεγαλύτερη είναι η απόσταση ανάμεσα στη τραυματισμένη περιοχή και στο κεντρικό νευρικό σύστημα (εγκέφαλος, νωτιαίος μυελός) τόσο μεγαλύτερος είναι ο χρόνος επώασης. Έτσι, ο χρόνος επώασης είναι μεγαλύτερος αν χτυπήσετε στα κάτω άκρα, από το αν χτυπήσετε στο κεφάλι. Πάντως, χωρίς την κατάλληλη θεραπεία ο τέτανος μπορεί να είναι ακόμα και θανατηφόρος.

 

Ποια είναι τα συμπτώματα;

 

O πιο κοινός τύπος τετάνου, που αντιπροσωπεύει το 80 % των περιπτώσεων, είναι ο γενικευμένος. Ξεκινά με συσπάσεις στο σαγόνι και στους μυς του προσώπου, που δίνουν την εντύπωση ενός μόνιμου χαμόγελου, οι οποίες ακολουθούνται από δυσκαμψία του αυχένα και των μυών του θώρακα και της κνήμης. Ο ασθενής δεν μπορεί να καταπιεί, οι μύες γίνονται άκαμπτοι και τελικά τα σώμα κυρτώνει. Οι σπασμοί εξαπλώνονται, είναι έντονοι και απότομοι, μερικές φορές διαρκούν αρκετά λεπτά και συχνά κόβουν την αναπνοή.

 

Η σωστή αντιμετώπιση

 

Σε περίπτωση που κοπείτε από σκουριασμένη επιφάνεια ή χτυπήσετε και η πληγή εκτεθεί σε μολυσμένο υλικό, πρέπει να επισκεφτείτε μέσα σε 24 ώρες το κοντινότερο νοσοκομείο ή φαρμακείο για να σας χορηγηθεί αντιτετανικός ορός. Ωστόσο, καλό είναι να θυμάστε ότι αυτός ο ορός προσφέρει προστασία μόνο για τη συγκεκριμένη περίσταση και όχι μόνιμη, όπως το εμβόλιο.

 

Πώς να προστατέψετε τα παιδιά σας;

 

Ο τέτανος θεραπεύεται δύσκολα, καθώς ο ασθενής χρειάζεται να νοσηλευτεί σε μονάδα εντατικής θεραπείας και να υποστηρίζεται με τεχνητή αναπνοή μέχρι να αποβάλει ο οργανισμός του την τοξίνη. Ωστόσο, προλαμβάνεται πλήρως με τον εμβολιασμό. Συγκεκριμένα, πέντε δόσεις αντιτετανικού εμβολίου κατά την προγεννητική φάση της μητέρας προστατεύουν τόσο την ίδια όσο και το μωρό, καθώς η έγκυος παράγει αντισώματα που περνούν στο ανοσοποιητικό του σύστημα προστατεύοντας το για τους δύο πρώτους μήνες της ζωής του. Στη συνέχεια, βέβαια, τα βρέφη πρέπει να κάνουν εμβόλια κατά της διφθερίτιδας, του τετάνου και του κοκίτη, ενώ τα παιδιά άνω των 7 ετών εμβολιάζονται για τον τέτανο σε συνδυασμό με το εμβόλιο της διφθερίτιδας.

 

Προστασία και για τους ενηλίκους

 

Οι γιατροί συμβουλεύουν τους ενηλίκους να επαναλαμβάνουν το εμβόλιο κατά της διφθερίτιδας και του τετάνου κάθε 10 χρόνια για να έχουν μόνιμη προστασία. Δυστυχώς, μετά την παιδική ηλικία σχεδόν κανείς δεν το κάνει. Μόνο οι άνδρες στο στρατό.

                                                                                   

 

Έχω αυξημένο ουρικό οξύ. Τι μπορώ να κάνω, ώστε να επανέλθει σε φυσιολογικά επίπεδα;

 

H υψηλή συγκέντρωση ουρικού οξέος στο αίμα μπορεί να προκαλέσει ουρική αρθρίτιδα ή βλάβες στα νεφρά. Γι’ αυτό και θα πρέπει να απευθυνθείτε άμεσα σε ένα παθολόγο, προκειμένου να σας συμβουλεύσει για το πώς θα το ρίξετε. Γενικά, θα πρέπει να χάσετε τυχόν περιττά κιλά, να περιορίσετε την κατανάλωση λίπους, αλκοόλ και καφέ, να πίνετε πολλά υγρά και να αποφεύγετε την κατανάλωση τροφίμων που είναι πλούσια σε πουρίνες, δηλαδή τις χημικές ουσίες που μεταβολίζονται από τον οργανισμό σε ουρικό οξύ. Τροφές με υψηλή περιεκτικότητα σε πουρίνες είναι τα θαλασσινά, τα οστρακοειδή, τα λιπαρά ψάρια, τα αυγά των ψαριών, το συκώτι, η σπλήνα, τα νεφρά και τα εντόσθια ζώων, οι σούπες κρέατος, ψαριού και κοτόπουλου, η σάλτσα κρέατος, το κυνήγι, η ντομάτα και τα αμύγδαλα. Επίσης, θα πρέπει να έχετε υπόψη σας ότι για το «τσιμπημένο» σας ουρικό οξύ μπορεί να φταίει το ότι παίρνετε διουρητικά ή ασπιρίνη. Σε αυτή την περίπτωση, θα κρίνει ο γιατρός σας αν θα πρέπει να τροποποιήσετε τη φαρμακευτική σας αγωγή. Τέλος, αν δεν δείτε το αναμενόμενο αποτέλεσμα με αυτούς τους τρόπους, ίσως χρειαστεί να πάρετε ειδικό φάρμακο.

 

                                                                                   


Ποιος είναι ο σωστός τρόπος να μετράω την πίεση μου;

 

Oι βασικοί κανόνες για μια σωστή και αξιόπιστη μέτρηση της πίεσής σας είναι οι εξής:

·         Να είστε καθιστός και να έχετε το χέρι σας ακουμπισμένο κάπου, ώστε να μην αιωρείται, με αποτέλεσμα να χρειάζεται να καταβάλετε προσπάθεια που μπορεί να αυξήσει την πίεσή σας,

·         Να είστε ήρεμος,

·         Να μην έχετε καπνίσει ή πιει καφέ την προηγούμενη μισή ώρα, καθώς και να μην έχετε καταναλώσει φάρμακα που τείνουν να αυξάνουν ή να μειώνουν λίγο την πίεση,

·         Η περιχειρίδα του πιεσόμετρου πρέπει να καλύπτει ολόκληρο το βραχίονα, χωρίς να καταλαμβάνει και την πτυχή του αγκώνα και τα λάστιχα του πιεσόμετρου, (στο κέντρο της περιχειρίδας) –αυτά πρέπει να βρίσκονται στο μπροστινό μέρος του χεριού (εκεί που υπάρχει η βραχιόνια αρτηρία) και όχι πίσω, δηλαδή στον αγκώνα,

·         Η περιχειρίδα πρέπει να βρίσκεται στο ύψος της καρδιάς. Αν έχετε το χέρι σας κρεμασμένο, η πίεση δεν μετριέται σωστά,

·         Σημαντικό είναι, επίσης, να κάνετε 3 μετρήσεις (με διαφορά 1-2’ μεταξύ τους) και να βγάλετε το μέσο όσο, για να έχετε ασφαλή αποτελέσματα.

 

                                                                                   

 

10 Ερωτήσεις για τον χαμηλό αιματοκρίτη

 

1.      Πότε θεωρείται χαμηλός ο αιματοκρίτης;

 

Όταν είναι μικρότερος από 37% στις γυναίκες και από 42% στους άνδρες. Χαμηλότερα όρια δεχόμαστε μόνο σε ανθρώπους που έχουν ετερόζυγη μεσογειακή αναιμία (στίγμα της μεσογειακής αναιμίας), στους οποίους –άνδρες και γυναίκες- θεωρούμε φυσιολογικό τον αιματοκρίτη ακόμα και αν φτάνει στο 33%.

 

2.      Δηλαδή όσοι έχουν στίγμα δεν έχουν αναιμία;

 

Και αυτοί οι άνθρωποι έχουν αναιμία, αλλά, επειδή πρόκειται για χρόνια μορφή, δεν θεωρείται παθολογική κατάσταση. Την ανέχονται καλά και έτσι δεν χρειάζεται να σπεύσουν να τη διορθώσουν. Παρόλα αυτά, μπορούν να βοηθηθούν από την λήψη φυλλικού οξέος.

 

3.      Αν βρεθεί σε μια εξέτασή μας μικρός ο αιματοκρίτης μας, τι πρέπει να κάνουμε;

 

Nα πάμε στο γιατρό. Εκείνος θα ελέγξει τους δείκτες της αναιμίας –τις τιμές στη γενική αίματος, που οι ασθενείς έχουν συνηθίσει να μην κοιτάνε, ακριβώς επειδή δεν γνωρίζουν και δεν μπορούν να αξιολογήσουν-, ώστε να διερευνήσει την αναιμία.

 

4.      Σε τι μπορεί να οφείλεται ο χαμηλός αιματοκρίτης;

 

Οφείλεται στη σιδηροπενία σε ποσοστό περίπου 70% και στην ύπαρξη ετερόζυγης αιμοσφαιρινοπάθειας (στίγματος) σε ποσοστό 10% (στη χώρα μας). Στο υπόλοιπο 20% μπορεί η αναιμία να είναι στερητικού τύπου, να λείπει δηλαδή από τον οργανισμό κάποια βιταμίνη (πχ. Β12) ή άλλες διατροφικές ουσίες (πχ. θυρεοειδοπάθειες, ρευματοπάθειες, αυτοάνοσα νοσήματα), να πρόκειται για μια αιμολυτική αναιμία (πχ. αυτοάνοση αιμολυτική, δρεπανοκυτταρική, μεσογειακή αναιμία που οφείλεται στην ανεπάρκεια του ενζύμου G6PD), ή τέλος, μπορεί να υπάρχει αναιμία επειδή δεν παράγονται ερυθρά αιμοσφαίρια εξαιτίας κάποιας αιματολογικής κακοήθειας ή καρκίνου.

 

5.      Οι τιμές του σιδήρου και της φερριτίνης τι ρόλο παίζουν;

 

Ο σίδηρος ορού είναι μια τιμή που δείχνει το ποσό του σιδήρου που βρίσκεται σε διακίνηση στον οργανισμό τη στιγμή της εξέτασης. Δεν αντικατοπτρίζει πάντα το συνολικό φορτίο του οργανισμού (συμπεριλαμβανομένων των αποθηκών), το οποίο ελέγχεται καλύτερα με τη μέτρηση της φερριτίνης. Μπορεί δηλαδή να είναι υψηλός ο αιματοκρίτης, γεμάτες οι αποθήκες, αλλά ο σίδηρος ορού να είναι χαμηλός, επειδή τη στιγμή της εξέτασης δεν υπήρχαν ανάγκες ώστε να τον διακινήσει ο οργανισμός. Γι’ αυτό δεν αξιολογούμε ιδιαίτερα την τιμή του, ενώ από την άλλη πλευρά δίνουμε μεγάλη σημασία στην φερριτίνη, που είναι και ο πρώτος δείκτης που ελαττώνεται σε περίπτωση σιδηροπενίας.

 

 

 

 

6.      Ποια είναι τα συμπτώματα της αναιμίας;

 

Αίσθηση αδυναμίας, εύκολη κόπωση, μειωμένη αντοχή, ωχρότητα, ζάλη σε καθημερινή βάση, ταχυπαλμίες, δυσπεψία, στοματίτιδα καθώς και το εύκολο σπάσιμο των νυχιών και η αδικαιολόγητη τριχόπτωση.

 

7.      Ποιους αφορά κυρίως η σιδηροπενική αναιμία;

 

Κυρίως τις γυναίκες στην αναπαραγωγική ηλικία, που χάνουν αίμα και σίδηρο στην περίοδο, την εγκυμοσύνη, τον τοκετό και τη γαλουχία. Γι’ αυτό οι γυναίκες – ακόμη και όσες έχουν κανονικό αιματοκρίτη- πρέπει να παίρνουν οπωσδήποτε σίδηρο και φυλλικό οξύ από την αρχή της εγκυμοσύνης. Επίσης τα παιδιά και τους εφήβους, στους οποίους η σιδηροπενία οφείλεται συνήθως στην ανάπτυξη. Οποιοσδήποτε άλλος, όμως, εμφανίσει ξαφνικά αναιμία, θα πρέπει οπωσδήποτε να επισκεφθεί το γιατρό του, ώστε να διερευνηθεί κυρίως η πιθανότητα απώλειας αίματος από το πεπτικό ή το ουροποιητικό.

 

8.      Ποια είναι η θεραπεία για τη σιδηροπενική αναιμία;

 

H λήψη σιδήρου σε μορφή σκευασμάτων (που πρέπει να παίρνουμε με άδειο στομάχι). Όσον αφορά στη διατροφή, μόνο το κόκκινο κρέας δίνει ουσιαστική ποσότητα σιδήρου –ειδικά όταν συνδυάζεται με βιταμίνη C (πχ. πορτοκαλάδα). Σίδηρος υπάρχει και σε άλλες τροφές, αλλά θα πρέπει να γνωρίζουμε ότι μόνο ο δισθενής σίδηρος- η μορφή που περιέχει το κόκκινο κρέας και κάποια από τα σκευάσματα της αγοράς- απορροφάται καλά από τον οργανισμό, αν και η φαρμακευτική μορφή είναι πιο δύσπεπτη και μπορεί να προκαλέσει δυσκοιλιότητα στην αρχή της θεραπείας. Εναλλακτικά, όταν η κατάσταση είναι πιο σοβαρή και η χορήγηση σιδήρου από το στόμα δεν είναι δυνατή, δεν είναι ανεκτή ή δεν είναι αποτελεσματική (πχ. όταν έχει γίνει γαστρεκτομή), μπορεί να χρειαστεί να γίνει ενδοφλέβια σιδηροθεραπεία. Η μέθοδος αυτή είναι πια στις μέρες μας ασφαλής, ενώ στο παρελθόν προκαλούσε αλλεργικές αντιδράσεις.

 

9.      Είναι όμως απαραίτητο κάποιος να θεραπεύσει τη σιδηροπενική αναιμία, ενώ δεν έχει συμπτώματα;

 

Ναι, γιατί όταν διορθωθεί η αναιμία, βελτιώνονται και άλλες λειτουργίες του σώματος, όπως για παράδειγμα η πεπτική, ενώ παράλληλα αυξάνεται και η άμυνα του οργανισμού. Μάλιστα, είναι τόσο σημαντική η διόρθωση της αναιμίας, που ακόμα και όταν είναι καλός ο αιματοκρίτης αλλά χαμηλή η φερριτίνη, δίνουμε θεραπεία, ενώ συστήνουμε συχνά και προληπτική αγωγή, για παράδειγμα σε γυναίκες που έχουν ιστορικό σιδηροπενικής αναιμίας.

 

10.  Η αντίθετη περίπτωση, το να έχει κάποιος πολύ υψηλό αιματοκρίτη, μπορεί να εμπνέει κάποια ανησυχία;

 

Καταρχάς, υψηλό αιματοκρίτη έχουν οι ορεσίβιοι, οι καπνιστές και όσοι άνθρωποι βρίσκονται σε κατάσταση αφυδάτωσης. Ο πολύ υψηλός αιματοκρίτης όμως (πάνω από 48 % στις γυναίκες και πάνω από 50 % στους άνδρες) δημιουργεί συνθήκες υπεργλοιότητας μέσα στα αγγεία – το αίμα είναι πηχτό, θα μπορούσαμε να πούμε- και έτσι είναι πιο εύκολο να προκληθούν θρομβώσεις. Από την άλλη πλευρά, ένας αιματοκρίτης που αυξάνεται σταδιακά σε βάθος χρόνου –που μπορεί να φτάσει ακόμα και τη δεκαετία- μπορεί να κρύβει παθήσεις –ακόμα και αιματολογικές κακοήθειες- που μπορεί να μην έχουν εκφραστεί ακόμα, αλλά να προκύψουν στο μέλλον. Σε αυτές τις περιπτώσεις χρειάζεται να χορηγηθεί εγκαίρως θεραπεία ώστε να καθυστερήσουμε μια τέτοια εξέλιξη.

 

 

                                                                                    Γεώργιος Β. Δανιάς,

                                                                                    Ιατρός Βιοπαθολόγος

                                                                                    e-mail: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από κακόβουλη χρήση. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε την Javascript για να τη δείτε.